నాలుగు కార్మిక స్మృతులు పారిశ్రామిక రంగంలో చరిత్రాత్మకం
భారతదేశ కార్మిక చట్టాల చరిత్రలో నాలుగు కొత్త లేబర్ కోడ్ల (కార్మిక స్మృతుల) అమలు ఒక చరిత్రాత్మక ఘట్టంగా నిలుస్తుంది. 1930ల నుండి 1950ల మధ్య రూపొందించిన 29 పాత కార్మిక చట్టాలను సరళీకరించి, ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు అనుగుణంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ నూతన కోడ్లను తీసుకువచ్చింది. ఈ సంస్కరణలు దేశంలోని కోట్లమంది కార్మికులకు, ముఖ్యంగా అసంఘటిత రంగ కార్మికులకు సామాజిక భద్రత, న్యాయం, గౌరవం అందించే బలమైన పునాదిని ఏర్పరచాయి.
నాలుగు కోడ్లు ఇవే:
- వేతనాల కోడ్, 2019
- సామాజిక భద్రతా కోడ్, 2020
- పారిశ్రామిక సంబంధాల కోడ్, 2020
- వృత్తి భద్రత, ఆరోగ్యం, పని పరిస్థితుల కోడ్, 2020
ఈ కొత్త కోడ్ల వల్ల కార్మికులకు, సంస్థలకు కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనాలను పరిశీలిద్దాం.
- సార్వత్రిక కనీస వేతనం, వేతనాల భద్రత
కొత్త కోడ్లలో ప్రధానమైనది సార్వత్రిక కనీస వేతనం హామీ. ఇంతకుముందు కేవలం కొన్ని పరిశ్రమలకే పరిమితమైన కనీస వేతనాల పరిధిని ఇప్పుడు దేశంలోని అన్ని రంగాల కార్మికులకు విస్తరించారు.
- కనీస వేతనం చట్టబద్ధ హక్కు: వేతనాల కోడ్, 2019 ప్రకారం, ప్రతి కార్మికుడికి కేంద్రం నిర్ణయించే ‘ఫ్లోర్ వేజ్’ కంటే తక్కువ కాకుండా కనీస వేతనం పొందడం చట్టబద్ధమైన హక్కు.
- సమయానికి వేతనం: వేతనాల చెల్లింపులో జాప్యాన్ని నివారించడానికి స్పష్టమైన నిబంధనలు రూపొందించారు. ఐటీ ఉద్యోగులకు ప్రతి నెలా 7వ తేదీలోపు వేతనం చెల్లించడాన్ని తప్పనిసరి చేశారు.
- సామాజిక భద్రత పరిధి విస్తరణ
సామాజిక భద్రతా కోడ్, 2020 సంస్కరణల్లో అత్యంత విప్లవాత్మకమైన అంశం.
- గిగ్ & ప్లాట్ఫామ్ కార్మికులకు రక్షణ: స్విగ్గీ, జొమాటో డెలివరీ బాయ్స్, ఊబర్, ఓలా డ్రైవర్లు వంటి గిగ్, ప్లాట్ఫామ్ కార్మికులను మొదటిసారిగా చట్టం పరిధిలోకి తీసుకువచ్చారు. వీరికి కూడా భవిష్యనిధి (PF), కార్మిక బీమా (ESI), బీమా, పెన్షన్ వంటి సామాజిక భద్రతా పథకాలు వర్తింపజేయనున్నారు.
- యూనివర్సల్ అకౌంట్ నంబర్ (UAN) పోర్టబిలిటీ: ఆధార్తో అనుసంధానించిన UAN ద్వారా కార్మికులు రాష్ట్రాలు మారినా, వారి సామాజిక భద్రతా ప్రయోజనాలు ఎటువంటి అంతరాయం లేకుండా అందుబాటులో ఉంటాయి. వలస కార్మికులకు ఇది అత్యంత ప్రయోజనకరం.
- మహిళా సాధికారత, సమానత్వం
కొత్త కోడ్లు స్త్రీపురుష వివక్షను పూర్తిగా నిషేధించి, మహిళలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించాయి.
- సమాన పనికి సమాన వేతనం: లింగ ఆధారిత వేతన వివక్షను చట్టబద్ధంగా నిషేధించారు. ట్రాన్స్జెండర్లతో సహా అందరికీ సమాన పనికి సమాన వేతనం తప్పనిసరి.
- రాత్రి షిఫ్టులకు అనుమతి: రాత్రి షిఫ్టుల్లో, అండర్గ్రౌండ్ మైనింగ్ వంటి అన్ని రకాల పనుల్లో పనిచేయడానికి మహిళలకు అనుమతి ఇచ్చారు. అయితే దీనికి వారి సమ్మతి, యాజమాన్యం కల్పించాల్సిన తప్పనిసరి భద్రతా చర్యలు ఉండాలి.
- కుటుంబ నిర్వచనంలో అత్తమామలు: మహిళా ఉద్యోగుల కుటుంబ నిర్వచనంలో అత్తమామలను కూడా చేర్చడం ద్వారా ‘డిపెండెంట్ కవరేజ్’ సదుపాయాన్ని విస్తరించారు.
- ఉద్యోగ భద్రత, సౌకర్యాలు
- నియామక పత్రం తప్పనిసరి: ప్రతి కార్మికుడికి తప్పనిసరిగా లిఖితపూర్వక నియామక పత్రాన్ని ఇవ్వాలి. ఇది ఉద్యోగ భద్రత, పారదర్శకత, ఉపాధి చరిత్రకు హామీ ఇస్తుంది.
- గ్రాట్యుటీకి కొత్త నిబంధన: ఫిక్స్డ్-టర్మ్ ఎంప్లాయిస్ (FTE) ఐదేళ్లకు బదులుగా కేవలం ఒక సంవత్సరం సర్వీస్ పూర్తి చేసిన తర్వాత గ్రాట్యుటీకి అర్హులు అవుతారు. వీరికి శాశ్వత ఉద్యోగులతో సమానంగా అన్ని ప్రయోజనాలు వర్తిస్తాయి.
- ఆరోగ్య పరీక్షలు: 40 ఏళ్లు పైబడిన ఉద్యోగులందరికీ యజమానులు ఉచిత వార్షిక వైద్య పరీక్షలు అందించడం తప్పనిసరి చేశారు.
సంస్థలకు ప్రయోజనాలు
కొత్త కోడ్లు కార్మికులకే కాక, పారిశ్రామిక రంగానికి కూడా ప్రయోజనకరం.
- నియమాల సరళీకరణ: 29 పాత చట్టాల స్థానంలో 4 కోడ్లు రావడంతో, నియమ నిబంధనలు సరళీకృతం అయ్యాయి. ఇది వ్యాపారం చేయడంలో సౌలభ్యాన్ని (ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్) పెంచుతుంది.
- నిర్ణీత వేతన నిర్వచనం: అన్ని కోడ్లలో ‘వేతనం’ అనే పదానికి ఒకే అర్థం ఇవ్వడం వల్ల సంస్థలకు పే రోల్ ప్రక్రియలు, అనుసంధాన ప్రక్రియలు సులభతరం అవుతాయి.
- ఉద్యోగ కల్పనకు ప్రోత్సాహం: పారిశ్రామిక సంబంధాల కోడ్ కింద 300 మంది వరకు కార్మికులు ఉన్న సంస్థలు లేఆఫ్ లేదా సంస్థను మూసివేయడానికి ప్రభుత్వ అనుమతి అవసరం లేని నిబంధనలు (రాష్ట్రాలు మార్పులు చేసుకోవచ్చు) తీసుకు వచ్చారు. ఇది సంస్థలు తమ కార్యకలాపాలను సులభంగా నిర్వహించడానికి, ఉద్యోగ కల్పనకు మరింత ప్రోత్సాహం ఇవ్వడానికి దోహదం చేస్తుంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం నోటిఫై చేసిన ఈ నాలుగు లేబర్ కోడ్లు భారత కార్మిక చట్టాల్లో ఒక పెద్ద సంస్కరణ. ఇవి కార్మికులకు సామాజిక భద్రత, కనీస వేతనం, సమానత్వం వంటి కీలక ప్రయోజనాలను అందిస్తూ, అదే సమయంలో సంస్థలకు నియమాలలో స్పష్టత, సరళత కల్పిస్తున్నాయి. ఈ సంస్కరణలు భారతదేశంలో ఆరోగ్యకరమైన, ఆధునిక, పారదర్శక కార్మిక-ఉద్యోగ విధానాన్ని బలోపేతం చేయడానికి దోహదపడతాయి.
